Na nkenke
Mmanya bụ obere ihe nnọchianya omenala nke na-anọchite anya emume, mgbanwe na njikọ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ebe ọ na-ebukwa njikọ na oke, mfu na nghọtahie omume. N'akụkọ ihe mere eme niile, ejirila ya mee ihe n'ihe gbasara emume, ihe atụ nka na ile ọbịa kwa ụbọchị; àgwà anụ ahụ ya - agba, afọ, ụtọ - na-agbasa n'ihe nnọchianya dịka ike, ịdị ọcha ma ọ bụ ire ere. N'ihi na mmanya n'onwe ya na-agbanwe ka oge na-aga, a na-agụkarị ya dị ka ihe nnọchianya nke ntozu okè, ncheta na ngafe nke afọ. Ihe dị mkpa: otu iko mmanya ahụ nwere ike igosi mkpakọrịta ma ọ bụ ire ere dabere na ebe ọ dị.
Gịnị Ka Mmanya Na-anọchi Anya Ya?
Ọgbakọ bụ otu n'ime ọrụ ihe atụ kacha doo anya maka mmanya: ọ na-anọchi anya ndụ mmadụ na ibe ya, mmekọrịta chiri anya na njikọ nke ịṅụ mmanya n'otu ebe na-emepụta. N'ọgbakọ okpukperechi na nke ụwa, mmanya na-egosi oge ndị mmadụ na-ezukọ ọnụ, ma ọ bụ n'oge sakrament, achịcha agbamakwụkwọ ma ọ bụ nri ezinụlọ.
mgbanwe bụ isi okwu ọzọ dị mkpa. Mkpụrụ vaịn na-aghọ ihe ọṅụṅụ gbara ụka; mkpụrụ osisi dị mfe na-aghọ mmanya ochie, mmanya dị mgbagwoju anya. Mgbanwe kemịkalụ na nke oge ahụ na-akpọ òkù ka a gụọ ihe atụ gbasara mgbanwe, ịka nká, nmezi na usoro iheomume nke ahụmịhe mmadụ.
Ntughari na-ejikọkwa mmanya: ọ nwere ike ịbụ ihe ịrịba ama nke ịba ụba na ọṅụ ma ọ bụ nke oke na ọdịda omume. N'ihi na mmanya na-agbanwe nghọta, mmanya na-apụtakarị n'asụsụ ihe atụ gbasara ịda mbà n'obi, ọnwụnwa na obere ókè dị n'etiti ihe ụtọ na ihe ọjọọ.
Ihe Mmanya Pụtara nke Ọma na nke Na-adịghị Mma
Mkpakọrịta dị mma: Mmanya na-anọchite anya emume, ile ọbịa na ime ka ihe dị mma. Ọ na-anọchi anya emume ọṅụ (ịṅụ achịcha, agbamakwụkwọ), ịkekọrịta ihe dị nsọ (oriri okpukperechi), na uto a zụlitere - ekele nke aghụghọ nke na-abịa na ihe ochie, ihe ndị dị egwu na mmepụta nke ọma.
Nkọwa na-adịghị mma: Mmanya nwere ike ịbụ ihe nnọchianya nke oke ịṅụbiga mmanya ókè, iri ihe riri ahụ na ire ere mmekọrịta mmadụ na ibe ya. N'akwụkwọ na mkparịta ụka omume, ọ na-egosikarị ihe egwu nke oke oriri: ikpe na-ezighi ezi, ọnọdụ ịda ada ma ọ bụ omume mbibi nke na-esochi ịṅụbiga mmanya ókè ugboro ugboro.
Akụkọ ihe mere eme na mmalite nke ihe nnọchianya nke mmanya
Oge ochie e guzobere ọtụtụ n'ime ojiji ihe atụ nke mmanya. N'ụwa Mediterenian na Nso Ọwụwa Anyanwụ oge ochie, mmanya na-apụta n'ọnọdụ emume, oriri na akwụkwọ nke chi na ndị eze; ojiji mbụ ndị ahụ tọrọ ntọala maka nkọwa okpukpe na mmekọrịta mmadụ na ibe ya mgbe e mesịrị.
Omume okpukperechi ihe nnọchianya ahụ ka dị elu. Dịka ọmụmaatụ, n'Iso Ụzọ Kraịst, mmanya na-ewere ihe dị mkpa dịka akụkụ nke Eucharist, ebe ọ na-anọchi anya ọbara Kraịst n'ime emume e guzobere - ọrụ nke gbanwere ihe ọṅụṅụ nkịtị ka ọ bụrụ ihe ịrịba ama okpukpe dị mkpa. Ojiji dị nsọ ahụ metụtara otú ndị na-ese ihe, ndị edemede na obodo si were mmanya dị ka ihe nnọchianya dị ike nke àjà na amara.
Ihe nnọchianya dị n'ọdịbendị dị iche iche nke mmanya vaịn
Omenala Mediterranean kemgbe ụwa, mmanya na-ejikọta ya na ọmụmụ nwa, emume na chi. Ememme na ofufe ndị Gris na Rom gbara chi mmanya gburugburu na-emesi obi ike, njikọ obodo na imebi ihe mgbochi ọha mmadụ nkịtị n'oge emume.
Omenala ndị Europe mepụtara usoro ndị ọzọ: n'ọtụtụ obodo ndị dị na Yuropu, mmanya ghọrọ ihe nrịbama nke njirimara mpaghara na ọkwa mmekọrịta mmadụ na ibe ya, yana ọnọdụ ochie na ubi vaịn. N'omenala ebe biya ma ọ bụ mmanya na-adịkarị, mmanya na-abụkarị njikọ pụrụ iche na emume na iri nri dị mma.
Ọnọdụ zuru ụwa ọnụ na-eme ka foto ahụ sie ike: n'ógbè ndị na-enweghị akụkọ ihe mere eme nke ime mmanya siri ike, mmanya e si mba ọzọ bịa nwere ike ịpụta ihe dị ka mmekọrịta mba ọzọ, okomoko ma ọ bụ azụmahịa ndị ọchịchị, ebe ihe ọṅụṅụ e ji eme achịcha n'ógbè ahụ na-arụ ọrụ ihe atụ yiri nke ahụ n'ime usoro omenala ha.
Ihe Mmanya Pụtara n'Ụzọ Ime Mmụọ
Sakrament bụ ihe mmụọ kachasị pụta ìhè n'ọtụtụ alaka nke Iso Ụzọ Kraịst, ebe mmanya na-arụ ọrụ dị ka ihe ncheta emume na ọnụnọ Chineke. Ojiji ime mmụọ ahụ na-eme ka mmanya dị ka onyinye anụ ahụ na ihe nnọchianya nke njikọ ime mmụọ.
Reszọ bụ isiokwu ime mmụọ ọzọ: n'ihi na mmanya na-agbanwe mmụọ, ọtụtụ omenala ejikọtala ya na ọnọdụ liminal, ofufe obi ụtọ ma ọ bụ nghọta amụma. N'ọnọdụ ndị ahụ, mmanya na-arụ ọrụ dị ka ngwaọrụ nke na-enyere aka ịmata mgbanwe n'etiti ndụ nkịtị na ahụmịhe okpukpe dị elu.
Mmanya n'akụkọ ifo na akụkọ ifo
Akụkọ ifo Dionysian bụ isi iyi akụkọ ifo nke ihe nnọchianya mmanya n'ọdịnala ọdịda anyanwụ. Chi ndị Gris bụ́ Dionysus (Bacchus n'akụkọ ifo ndị Rom) na-egosipụta ma ikike nke inye ndụ na nke na-adịghị mma nke mmanya: ọ bụ ihe atụ nke ọmụmụ nwa, ememme na ntọhapụ obi ụtọ, mana akụkọ ifo ya na-adọkwa aka ná ntị gbasara oke iwe na ngafe ókèala nke nwere ike ibute ọgba aghara.
Akụkọ ndị mmadụ gbasara mmanya na-emesikarị ihe mmụta omume ike: akụkọ banyere ile ọbịa a na-akwụghachi ụgwọ, ma ọ bụ oriri ndị na-agwụ na mbibi mgbe a na-ekwe ka oke oriri gabiga ókè. Akụkọ ndị ahụ na-eme ka omenala gbasara imeru ihe n'ókè, mmesapụ aka na iwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke gbara ịṅụ mmanya obodo gburugburu sikwuo ike.
Mmanya n'ime Nrọ
Mmetụta bụ ihe nnọchianya a na-agụkarị banyere mmanya n'ime nrọ: nrọ mmanya na-abụkarị ihe na-egosi mmetụta nke ihe ụtọ, ememe ma ọ bụ ọchịchọ a na-egbochi. Ebe ọ bụ na mmanya na-ejikọta ya na mmetụta uche, ọ nwere ike igosi agụụ onye nrọ maka ahụmịhe mmetụta uche ma ọ bụ njikọ mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Mgbanwe dị n'ime bụ nkọwa ọzọ a na-ejikarị eme ihe: ịgbara mmanya na ịka nká na-egosi mgbanwe dị n'ime, yabụ nrọ nke ime ma ọ bụ ịtụrụ mmanya nwere ike igosi uto, ntozu okè ma ọ bụ ileghachi anya n'ihe ncheta gara aga.
Ihe Nrọ A Na-ahụkarị Maka Mmanya
- Ịṅụ mmanya na ndị enyi ma ọ bụ ezinụlọ — mmetụta nke ịbụ onye otu ma ọ bụ ememme a na-atụ anya ya.
- Ịwụfu mmanya n'uwe ma ọ bụ tebụl - nchegbu gbasara imefusị ohere, mfu ma ọ bụ ihere ọha mmadụ.
- Ịtọ mmanya mebiri emebi ma ọ bụ nke gbara ụka — mwute, aghụghọ ma ọ bụ mgbanwe mmekọrịta.
- Imepe karama ochie ma ọ bụ okpuru ulo — na-eche ihe ncheta, ihe nketa ma ọ bụ oge agafe.
- Ịjụ mmanya n'oge nnọkọ — njide onwe onye, ịnọ n'ọnọdụ dị mma ma ọ bụ ọchịchọ ịla azụ site na nrụgide otu.
N'ihe gbasara nkwenkwe ụgha na ihe ịrịba ama nke mmanya vaịn
Wụsa dị ka ihe ịrịba ama Ọ na-apụta n'ọtụtụ nkwenkwe na-abụghị nke iwu kwadoro: a na-agụkarị ịwụfu mmanya n'amaghị ama n'oge emume dị ka ihe ịrịba ama nke nsogbu na-abịa ma ọ bụ ohere efufu. Ebe ọ bụ na mmanya na-agba mmiri ma na-acha ọbara ọbara, ihe na-awụfu na-adọta uche ihe atụ.
Iberibe iko A na-ewerekarị ihe omume metụtara mmanya dị ka ihe na-adịghị mma ma ọ bụ ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị n'omume ndị mmadụ, ebe a na-ewere emume iji achịcha na ịgbasa ihe nke ọma dị ka obere ihe nchebe nke na-egbochi ọdachi.
N'ime nka na akwụkwọ: Mmanya
Eserese okpukperechi na-enye ụfọdụ n'ime ihe atụ doro anya: Nri Anyasị Ikpeazụ nke Leonardo da Vinci (ihe dị ka 1495–1498) lekwasịrị anya na achịcha na mmanya dị ka ihe ndị dị na Eucharist, na-eji nri ahụ anọchite anya àjà na okwukwe obodo. Nri Anyasị nke Caravaggio na Emmaus (1601) na-ejikwa nri a na-ekerịta na iko mmanya ahụ iji gosipụta mkpughe na nnabata.
Ụdị eserese Ọtụtụ mgbe, mmanya na-ewere ya dị ka ihe mmụta kwa ụbọchị ma ọ bụ omume ọma. Akwụkwọ Diego Velázquez bụ́ The Triumph of Bacchus (Los Borrachos, ihe dị ka 1628–1629) jikọtara àgwà Chineke nke Bacchus na ndị nkịtị na-eme oriri na ọṅụṅụ, na-enyocha ọdịiche dị n'etiti ọha mmadụ site na ọnụnọ nke mmanya.
Akwụkwọ na ihe nkiri nke oge a jirikwa mmanya eme ihe n'amaghị ama: n'akwụkwọ F. Scott Fitzgerald bụ́ The Great Gatsby, mmanya na-aba n'anya — tinyere mmanya na oriri — na-egosi ịdị mma na nghọtahie nke oge ahụ; na akwụkwọ Ernest Hemingway bụ́ The Sun Also Rises, ihe nkiri ịṅụ mmanya na-enyere aka ịkọwa ike ọgwụgwụ nke ọgbọ mgbe agha gasịrị. Ihe nkiri ahụ bụ́ Sideways (2004) lekwasịrị anya n'ọdịbendị mmanya, na-eji ịta ihe, ihe ochie na ihe onwe onye eme ihe iji chọpụta mkpakọrịta, mwute na ihe ọmụma onwe onye.
Ihe Mmanya Pụtara Igbugbu
Ebe nchekwa nkeonwe bụ ihe a na-ahụkarị mere ndị mmadụ ji ahọrọ onyonyo mmanya maka egbugbu: karama, iko ma ọ bụ osisi vaịn nwere ike icheta nri a na-ekerịta, ihe omume dị mkpa ná ndụ ma ọ bụ njikọ na ebe na ezinụlọ. Egbugbu ndị dị otú ahụ na-arụkarị ọrụ dị ka ihe nrịbama nke njirimara - ịhụnanya maka omenala mmanya ma ọ bụ ọrụ na ụlọ ọrụ mmanya.
Ambivalence na-apụta n'ụdị ụfọdụ: iko gbawara agbawa ma ọ bụ egbugbu mmanya a wụfuru nwere ike ịpụta mfu, nkwa agbajiela ma ọ bụ ihe mmụta a mụtara site na oke. N'aka nke ọzọ, iko mmanya dị mfe ma ọ bụ ụyọkọ mkpụrụ vaịn nwere ike ime emume maka obi ụtọ, ọrụ aka na ịdị mma.
Ihe dị iche iche nke ụdị, agba, ma ọ bụ ụdị mmanya dị iche iche pụtara
Mmanya uhie na-anọchi anya ọbara, agụụ, ike na àjà; agba na ahụ ya na-eme ka ọ bụrụ ihe a na-ahụkarị maka mmetụta uche siri ike ma ọ bụ ịdị ike. Ọbara uhie ochie nwekwara ike igosi ntozu okè na omimi.
Ọcha na rosé Ọtụtụ mgbe, ha na-enwe njikọ dị mfe: nghọta, ntorobịa, ọhụrụ ma ọ bụ ntụrụndụ ịhụnanya. Mmanya na-egbuke egbuke na champeenu na-anọchi anya emume, ihe ịrịba ama na ememme dị elu n'ihi njikọ ha na achịcha na emume.
Mmanya ochie ma ọ bụ nke mebiri emebi na-egosi oge, ncheta na mmetụta nke ire ere. Karama ochie na-anọchite anya nnụcha na ndidi; mmanya gbara ụka ma ọ bụ mmanya a na-anaghị aṅụ na-egosi mwute, nraranye ma ọ bụ mfu nkwa.
Ọtụtụ mgbe Ẹbụp Ajụjụ
Q: Mmanya ọ̀ bụ ihe nnọchianya dị mma mgbe niile?
A: Mba. Mmanya na-egosikarị emume na oriri nsọ mana dịka ọ na-egosikarị oke ihe egwu omume ma ọ bụ mfu dabere na ihe gbara ya gburugburu na ojiji akụkọ.
Q: Gịnị mere e ji jikọta mmanya na ememe okpukpe?
A: Ojiji ya n'oriri ọha na eze na ogologo oge ya dị ka ihe ọṅụṅụ echekwara, nke a na-ekerịta mere ka mmanya bụrụ ihe ebumpụta ụwa maka emume; n'Iso Ụzọ Kraịst, ọ ghọrọ ihe nsọ n'ime Eucharist, ebe ọ na-anọchi anya mmanya e doro nsọ dị ka ihe ịrịba ama ime mmụọ.
Q: Gịnị ka mmanya a wụfuru pụtara n'ụzọ ihe atụ?
A: Mmanya a wụsara n'ala na-abụkarị ihe nnọchianya nke ihe efu, mfu ma ọ bụ ihere ọha mmadụ, a na-ewerekwa ya dịka ihe ịrịba ama na-adịghị mma dịka ihe ịrịba ama n'etiti ndị mmadụ.
Q: Agba mmanya dị iche iche ò nwere ihe a kapịrị ọnụ pụtara?
A: Ọ bụghị ihe a na-anaghị akọwa nke ọma n'ụwa niile, mana omenala dị iche iche dị: ọbara ọbara na-anọchi anya agụụ maọbụ ọbara, ọcha na-anọchi anya ịdị ọcha maọbụ ịdị ọcha, rosé maka ntorobịa na mmanya na-egbuke egbuke maka emume.
Akara ndị metụtara ya
- Achịcha - ejikọtara ya na nri ndị mmadụ na oriri Eucharist
- Mkpụrụ vaịn - isi iyi ọrụ ugbo nke mmanya na ihe nnọchianya nke ọmụmụ ma ọ bụ owuwe ihe ubi
- Chalice - arịa nke na-eme ka ihe omume na sakramenta pụta ìhè
- Dionysus/Bacchus — chi akụkọ ifo nke na-egosi ike mmanya na-akpali akpali na nke na-agbanwe agbanwe
- Ubi vaịn - akara ngosi ebe maka egwu, ọrụ na njirimara mpaghara