Faʻapuupuu

O le polo fa'ata'amilomilo o se mea fa'ata'amilomilo ua fa'aaogaina o se fa'ailoga i le tele o aganu'u ma vaitau. E masani ona fa'atusalia ai le atoatoa, le autasi, ma le natura e le gata o le vateatea. I tulaga fa'ale-tupu ma fa'alelotu, o le polo fa'ata'amilomilo e fa'ailoa mai ai le pule ma le pule i le lalolagi. O lona foliga lapotopoto atoatoa e fa'aalia ai le atoatoa, le fa'avavau, ma le ta'amilosaga o le olaga, a'o lona fa'aaogaina i meafaigaluega fa'ataulāitu e pei o polo tioata e fa'aopoopoina ai ni vaega o mealilo ma le va'aiga mamao.

O le ā le Fa'atusa o le Orb?

O le polo e fa'atusa i le atoatoa ma le autasi. O lona foliga e le motusia ma lapotopoto e leai se amataga po o se i'uga, ma avea ai ma fa'ailoga masani o le fa'avavau ma le le gata. I le tele o tū ma aga, o le polo e fa'atusa fo'i i le vateatea po'o le atulaulau, e aofia ai mea uma na foafoaina i lona foliga. I le avea ai ma se mea tautupu, o le polo (e masani ona ta'ua o le globus cruciger) e fa'ailoa mai ai le pule silisili ese ma le pule a le pule i le lalolagi. E le gata i lea, o polo e feso'ota'i ma le va'ai mamao ma le malamalama lilo, aemaise lava pe a fa'aaogaina o ni polo tioata mo le su'esu'eina po'o le valovaloga.

Uiga Lelei ma le Leaga

Feso'ota'iga Lelei: O le polo tioata e lauiloa o se fa'ailoga o le atoatoa, le atoatoa, ma le fealofani. O lona lapotopoto e fa'amanatu mai ai le ta'amilosaga o le natura—fanau mai, oti, ma le toe fanaufouina—ma le natura e fa'avavau o le agaga. I faatufugaga fa'alelotu, e masani ona fa'atusalia e le polo tioata le pule paia ma le atulaulau i lalo o le pulega a le Atua. I le avea ai o se meafaigaluega mo le vavalo, o le polo tioata e feso'ota'i ma le malamalama, le manino, ma le mafai ona iloa ai upu moni natia.

Uiga Leaga: I nisi tulaga, e mafai e le polo ona faʻatusa i le tuʻuesea poʻo le gaogao, auā o se polo e tutoʻatasi ma vavaeʻese mai ona siʻosiʻomaga. O le fesootaʻiga a le polo ma le mataʻituina poʻo le pulea (e pei o le mata e vaʻai i mea uma) e mafai ona faʻaosofia ai lagona o le mataʻituina pe pulea. I tusitusiga ma ata tifaga, o polo o le pule e faʻaalia i nisi taimi o se mea leaga pe mataʻutia, e faʻatusalia ai le pule e leʻi siakiina pe malamalama faʻasaina.

Talafaasolopito ma Amataga o le Faailoga o le Orb

O le polo o se faailoga o le mana e toe foʻi i Roma anamua, lea na faʻaaogaina ai le globus cruciger—o se kelope e siʻomia e se koluse—e fai ma sui o le pule a le emeperoa i le lalolagi atoa. O lenei faailoga na mulimuli ane taliaina e taitai Kerisiano i Europa anamua, ma avea ai ma vaega masani o teuga tautupu faatasi ai ma le tootoo. O le sootaga o le polo ma le atulaulau e iai foi ona aʻa anamua: i filosofia Eleni, o le polo sa manatu o le foliga sili ona atoatoa, ma o le atulaulau e masani ona faaalia o se faasologa o polo e tutusa. I le heraldry, o polo e aliali mai o ni mea e pei o ni avega i luga o ofutau, e fai ma faailoga o le faatosinaga faalelalolagi po o le pule aoao. O le faaaogaina o polo tioata mo le scrying na aliaʻe mai i le Vaitau Tutotonu, e fausia i luga o tu ma aga masani muamua o le faaaogaina o foliga atagia mo le valovaloga.

Fa'ailoga o le Orb i Aganu'u Eseese

I ata fa'a-Kerisiano, o le orb (e masani ona ta'ua o le globus cruciger) e uuina e Keriso po'o tupu i ata o le fa'apaleina o Keriso, o lo'o fa'ailoa mai ai le pule silisili ese a Keriso i le lalolagi. O lo'o iai fo'i le orb i fa'atusa o le Tolutasi Paia, lea e fa'atusalia ai le autasi o le Tamā, le Alo, ma le Agaga Pa'ia. I faatufugaga fa'a-Buddha, e mafai e le orb ona fa'atusa i le maa taua o le malamalama po'o le fuamoa o le vateatea lea e afua mai ai le atulaulau. I le lotu Hindu, e feso'ota'i le orb ma le fuamoa o le vateatea (Hiranyagarbha) ma le ta'amilosaga o le foafoaga ma le fa'aumatiaga. I le aganu'u Saina, o le orb e aliali mai i le foliga o le "penina mumū," o se fa'ailoga o le malosi fa'aleagaga ma le poto, e masani ona fa'aalia i gutu o tarako. I tū ma agaifanua a Aferika, o mea lapotopoto e fa'aaogaina i sauniga fa'alelotu e fa'atusalia ai le la, le lalolagi, po'o le ta'amilosaga o le olaga.

Uiga Faaleagaga o le Orb

I le itu faaleagaga, e masani ona vaaia le orb o se faailoga o le agaga po o le tagata lava ia i lona tulaga sili ona atoatoa. O lona lapotopoto e atagia ai le manatu o le atoatoa faaleagaga ma le malaga agai atu i le malamalama. I faiga o le mafaufau loloto, o le vaaia o se orb o le malamalama e mafai ona fesoasoani e taulai ai le mafaufau ma fesootai ma le malamalama maualuga. E faaaogaina o crystal orbs i le faamalologa o le malosi ma le galuega chakra, lea e talitonuina e faateleina ai faamoemoega ma paleni ai le aura. O le fesootaiga o le orb ma le atulaulau e fesootai foi ma le manatu o le atulaulau o se mea ola, e fesoʻotaʻi, e faamanatu ai i tagata taitoatasi o latou tulaga i totonu o le fuafuaga sili o le olaga.

O le Orb i Tala Fa'afagogo ma Tala Tu'u

I tala fa'asolopito i Sisifo, o le polo tioata e foliga mai o le polo tioata a le fafine fa'ataulāitu po'o le fafine va'ai, o se meafaigaluega e va'ai ai i le lumana'i. I tala fa'asolopito a Arthurian, o le Holy Grail e fa'aalia i nisi taimi o se polo pupula, e ui lava e masani ona pei o se ipu. I tala fa'asolopito a Norse, e fai mai o le lalolagi na faia mai le tino o le tagata tele o Ymir, ae o polo e aliali mai i foliga o le la ma le masina o ni polo paia. I tala fa'asolopito a Slavic, o le "manu afi" e masani ona fa'afeso'ota'i ma se polo pupula e fa'ataunu'uina ai mana'oga. I tala fa'afagogo fa'aonaponei, o le palantír (ma'a va'ai) mai le tala fa'asolopito a JRR Tolkien o polo e mafai ai ona fesoota'i ma va'ai i mamao, e masani ona i ai le faatosinaga fa'aleagaina. O nei tala e fa'amamafa ai le natura lua o le polo o se puna o le poto ma se lamatiaga e ono tula'i mai.

O le Orb i le Faatufugaga ma Tusitusiga

I ata vali o le Renaissance, e masani ona aliali mai le orb i ata o taitai ma tagata lotu. O le "The Ambassadors" a Hans Holbein the Younger e aofia ai se kelope faalelagi, o loʻo faʻatusalia ai le aʻoaʻoina ma le faatosinaga faalelalolagi a ē nonofo ai. I tusitusiga, o le orb o le totonugalemu lea o le "The Lord of the Rings" a JRR Tolkien o le palantír, o se maa vaai e taua tele i le tala. I le "The Chronicles of Narnia" a CS Lewis, o le orb siliva e aliali mai i le "The Voyage of the Dawn Treader" o se mea faataulaitu e maua ai ni faaaliga. I ata tifaga, o le orb e faʻaaogaina i le "The Wizard of Oz" o le polo tioata a le Wicked Witch, ma i le "Harry Potter" o ni orb valoʻaga i le Matagaluega o Mealilo. O nei faʻataʻitaʻiga o loʻo faʻaalia ai le orb o se faʻailoga eseese o le mana, poto, ma le mealilo.

Uiga o le Pe'a Orb

E masani ona fa'atusalia e pe'a o le orb se mana'oga mo le atoatoa ma le paleni i le olaga. O le foliga lapotopoto e mafai ona fa'atusalia ai le atulaulau, le tagata lava ia, po'o se malaga patino agai i le atoatoa. O nisi e filifilia pe'a orb e fa'atusalia ai lo latou fesoota'iga ma le atulaulau po'o lo latou talitonuga i le natura fa'ata'amilosaga o le olaga. O pe'a orb tioata e mafai ona fa'ailoa mai ai se sailiga mo le malamalama po'o le manino fa'aleagaga. I le tu'ufa'atasia ma isi elemene e pei o fetu po'o masina, e mafai e le pe'a orb ona fa'aalia ai se lagona o le ofo ma le su'esu'ega. E lauiloa le mamanu i sitaili geometric ma dotwork, e fa'amamafa ai le tutusa ma le atoatoa.

Uiga o Ituaiga Eseese o Orbs

  • O le polo tioata: E fesoota'i ma le valovaloga, manino, ma le malamalama faaleagaga. E masani ona fa'aaogaina i le su'esu'eina ma le mafaufau loloto.
  • O le polo tupu (globus cruciger): E faʻatusa i le pule faʻalelalolagi ma le aia tatau paia, e masani ona faʻapipiʻiina i le satauro e faʻailoa ai le pule faʻa-Kerisiano.
  • O le lalolagi fa'alelagi: E fai ma sui o le atulaulau, paneta, ma le atulaulau. Fa'aaogaina i le vateatea ma le saite.
  • Penina mumū: I faatufugaga a Asia i Sasaʻe, o se faailoga o le poto, le malosi faaleagaga, ma le sailiga o le malamalama.
  • O le polo tioata: E masani ona faʻaaogaina i mea teuteu, e faʻatusalia ai le vaivai ma le natura maaleale o le olaga.

Fesili e Masani Ona Fesiligia e uiga i Orbs

Q: O le a le mea e faʻatusalia e se orb i miti?
A: E ui e eseese faʻamatalaga o miti, ae o polo i miti e masani ona vaʻaia o ni faʻailoga o le atoatoa, gafatia, poʻo se manaʻoga mo le manino. E mafai foʻi ona latou faʻatusalia le tagata i totonu o le tagata moemiti poʻo le manaʻoga mo le paleni.

Q: O le polo o se faailoga faalelotu?
A: Ioe, o le polo e aliali mai i le faa-Kerisiano o le globus cruciger, o le faatusa lea o le pule a Keriso. E aliali mai foi i le lotu Puta, lotu Hindu, ma isi agaifanua o se faailoga o le atulaulau po o le malamalama.

Q: O le ā le eseesega i le va o se orb ma se sphere i faatusa?
A: E ui o foliga uma e lua e lapotopoto, ae o le lapotopoto e masani ona i ai ni faʻauigaga faaopoopo o le mana, mealilo, poʻo le valovaloga, ae o se lapotopoto e ono sili atu ona lavelave pe faʻataʻatia.

Q: Aiseā e faʻaaogaina ai le orb i teuga tautupu?
A: O le polo i le teuga tautupu o loʻo faʻailoa mai ai le pule a le tupu i le lalolagi ma lo latou matafaioi o se sui o le Atua i le Lalolagi. O se faʻamanatuga vaaia lea o le pule ma le tiutetauave a le pule.

Fa'ailoga Fesoota'i

  • Globus cruciger – O le fa'ata'amilosaga Kerisiano ua fa'apipi'iina i le satauro, o le fa'atusa lea o le pule paia.
  • Crystal ball – O se polo manino e fa'aaoga mo le su'esu'eina ma le valo'aga.
  • Laulaga – O le foliga fa'ata'atia e fai ma sui o le atoatoa ma le atulaulau.
  • liʻo – O se faʻatusa e lua-vaega o le polo, e faʻatusalia ai le faʻavavau ma le autasi.
  • Fuamoa o le vateatea – O se li'o fa'afagogo e fanau mai ai le atulaulau.

Symbolopedia

Encyclopedia of Symbols

E tusa o le Tusitala

Symbolopedia o se taʻiala atoatoa i uiga o faʻailoga. O a matou mea na faia e tagata tomai faʻapitoa i mafaufauga ma faʻatusa, taumafai e faatumauina le paleni i le va o faʻamaumauga faʻasaienisi faʻamaonia ma faʻamatalaga e maua mai i tala faʻasolopito, talatuu, ma talatuu. E ui o la matou auala e faʻalagolago i faʻamatalaga faʻasaienisi o faʻailoga, matou te faʻaalia le taua tele o le sao i lo latou malamalama, faʻatagaina mo se faʻafefiloi o le mafaufau ma le fatufatuaʻi.

Va'ai Mataupu