Ngokufutshane

Ukubhabha luphawu oluguquguqukayo oludla ngokumela inkululeko, ukubaleka, umnqweno kunye nokukwazi ukuhamba phakathi kwamanqanaba ahlukeneyo amava. Ngokuxhomekeke kwimeko, kunokubonisa inkululeko kunye nokugqitha, ubuchule bobuchwephesha kunye nenkqubela phambili, okanye i-hubris kunye nokulahlekelwa lulawulo. Iintaka, imifanekiso enamaphiko, iinqwelomoya kunye nezenzo zokubhabha ezingokoqobo okanye eziphuphayo nganye nganye zizisa unxulumano olwahlukileyo. Ukufunda ukubhabha ngokomfuziselo kufuna ingqalelo kumdlali, ulwalathiso, kunye nendlela yokubhabha: ukunyuka, ukuphaphazela, ukutyibilika ngokulula, okanye ukuwa konke kutshintsha intsingiselo.

Yintoni Efuzisela Ukubhabha?

Eyona nto iphambili, ukubhabha kufanekisela intshukumo engaphaya kwemida eqhelekileyo. Oku kuquka ukugqitha ngokwasemzimbeni (ukushiya umhlaba), ukuphakama ngokwengqondo (ukufumana umbono), kunye nokuhambahamba ngokwasentlalweni (ukubaleka imida). Ngenxa yokuba isibhakabhaka sidla ngokunxulunyaniswa nobukhulu, okungaziwayo nobungcwele, ukubhabha kuqulethe intsingiselo yokufikelela kwiindawo eziphakamileyo—ngokwengqondo, ngokomoya okanye ngokweemvakalelo.

Ukubhabha kukwasebenza njengesifaniso sokunqwenela kunye nomnqweno. "Ukubhabha" kunokuthetha ukuqala iprojekthi entsha, ukulandela iphupha, okanye ukukhululeka kwiimeko ezithintelayo. Ngokwahlukileyo koko, ukubhabha kunokuthetha ukubaleka—ukubaleka ingozi okanye uxanduva—ngoko ke umfanekiso ofanayo unokuthetha ukukhululeka ngenkalipho kunye nokuphepha.

Iintsingiselo ezilungileyo nezingalunganga zeNqwelo-moya

Iintsingiselo ezilungileyo zokubhabha ziquka inkululeko, ubuchule, ukukhululeka, ubuchule kunye nokwanda. Ukubhabha kudla ngokumela ukukwazi ukuphakama ngaphezu kweengxaki, ukujonga iimeko ngembono ebanzi, kunye nokuhlola amathuba amatsha. Kwiimeko zobugcisa okanye zoshishino, ukubhabha kufanekisela impumelelo yomntu—ubunjineli, ukufumanisa kunye nenkqubela phambili.

Izinto ezimbi zivela xa ukubaleka kuthetha ukubaleka emsebenzini, ukungazinzi, okanye amabhongo angakhathaliyo. Izilumkiso zakudala malunga "nokubhabha kufutshane kakhulu nelanga" zibonisa ingozi yokufikelela kakhulu. Ukubaleka kunokubonisa ukungakhululeki: umntu othi "ngokufuziselayo" okanye ngokoqobo "abhabhe" unokushiya ubudlelwane okanye uxanduva, nto leyo ebonisa ukuphepha endaweni yokukhula kakuhle.

Imbali kunye neMvelaphi yeSimboli sokuHamba

Ukusetyenziswa komfuziselo womkhondo wokubhabha kwimizamo yokuqala yabantu yokuchaza nokucinga ngentshukumo emoyeni. Ukuqwalasela iintaka kwaphefumlela iingcamango malunga nenkululeko kunye nokwenzeka kokugqitha imida yomhlaba. Njengoko iinkcubeko zazikhula, iintsomi malunga nokubhabha kwabantu—ezifezekisiweyo okanye ezizanyiweyo—zaba yindlela yokuvavanya umda phakathi kweminqweno yabantu kunye nomthetho wendalo.

Njengoko iteknoloji yokubhabha yaqala ngenkulungwane ye-18 ukuya kweyama-20, iinqwelo-moya kunye neebhaluni zongeza iileya kuphawu: ubutsha, amandla esizwe, kunye nolawulo lwendalo. Olu phuhliso lwandisa intsingiselo yokubhabha ukuze lubandakanye ithemba malunga nobuchule bomntu kunye noxinzelelo malunga nesantya, imfazwe kunye nokungahambelani nomhlaba.

I-Flight Symbolism kwiinkcubeko ezahlukeneyo

Iinkcubeko ezahlukeneyo zigxininisa iinkalo ezahlukeneyo zokubhabha. Kwiinkcubeko ezininzi zemveli, iintaka kunye nokubhabha kwazo kunxulunyaniswa nemiqondiso, ubuwena beentlanga, okanye abathunywa phakathi kwehlabathi; iintlobo ezithile zeentaka zibumba utoliko. Kwizithethe zakudala zaseNtshona, iintsomi ezifana nebali lamaGrike likaDaedalus no-Icarus zidlala indima yokungavisisani phakathi kobuchule kunye ne-hubris.

Kwincwadi nobugcisa baseMpuma Asia, iintaka ezibhabhayo—njengeekhreyini—zidla ngokufuzisela ubomi obude, ubuhle okanye ukugqwesa. Izithethe zobumbongo zamaSilamsi namaPersi zisebenzisa umfanekiso wokubhabha komphefumlo ukuchaza ukunyuka okungaqondakaliyo. Kwinkcubeko yehlabathi yanamhlanje, imifanekiso yokubhabha isetyenziselwa intengiso kunye nophawu lwesizwe, apho iinqwelo-moya kunye nabantu abaphakamayo babonisa amabhongo, isantya kunye nokufikelela kwihlabathi liphela.

Intsingiselo Yokomoya Yokubhabha

Ngokomoya, ukubhabha kudla ngokumela ukugqitha, ukunyuka komphefumlo, okanye ukukhululwa ekunamatheleni emhlabeni. Uncwadi oluyimfihlakalo kuzo zonke izithethe lusebenzisa ukubhabha ukuchaza amanqanaba enkqubela yokomoya—umkholwa okanye intshukumo yemfihlakalo esuka kwimbono eqhelekileyo ukuya kumanyano okanye ekukhanyiselweni.

Kwangaxeshanye, ukufundwa kokomoya kuyaphucuka: ukubaleka kunokuba yinkululeko yangaphakathi efumaneka ngokuziqhelanisa, okanye kungaba kukungxama okuyingozi, okuqhutywa yikratshi ukuya kumava adlula isiseko sokuziphatha. Umxholo—nokuba umbhalo okanye uqheliselo lubonisa ukubaleka njengokunyuka okunesimilo okanye ukubaleka ngokungakhathali—kuyila umyalezo womoya.

Uhambo kwiintsomi nakwimbali

Ukubhabha kuyinxalenye ebalulekileyo kwiintsomi ezininzi. Intsomi yamaGrike kaDaedalus noIcarus ngumzekelo ocacileyo: Ukubhabha kukaIcarus kubonisa uvuyo lolutsha kunye nemiphumo yokungawunaki umda. Ukubhabha kweengelosi kwizithethe zika-Abraham kubonisa imisebenzi yobuthixo kunye neyomthunywa, nto leyo ebonisa isidalwa njengomlamli phakathi kwezulu nomhlaba.

Amabali emveli adla ngokusebenzisa ukubhabha—kweentaka, imimoya, okanye abantu abathakathiweyo—ukubonisa utshintsho, ukubaleka, okanye ukuwela imida. Indlela yokubhabha kwezi bali (indlela efezekiswa ngayo, nokuba incediswa bubugqi okanye bubugcisa) idla ngokugqiba ukuba umxholo ugxininisa na imixholo yokuziphatha, yendalo okanye yengqondo.

Uhambo Lwamaphupha

Amaphupha okubhabha aphakathi kweempawu zamaphupha ezixelwa rhoqo. Anokubonwa njengalawo avuyisayo—ukutyibiliza ngaphandle kweendawo—okanye njengexhala, apho umntu ophuphayo ezama ukuhlala phezulu okanye esoyika ukuwa. Iingcaciso zengqondo zijonga amaphupha okubhabha njengokubonakaliswa kokuzimela, umnqweno wokubaleka, amandla, okanye imiba yolawulo.

Enyanisweni, abahlalutyi bamaphupha baphawula ukuba iimvakalelo zomphuphi kunye nomgangatho wokubhabha zibalulekile ekutolikweni: ukubhabha ngoxolo, okulula kudla ngokuhambelana neemvakalelo zobuchule kunye nenkululeko, ngelixa uloyiko okanye ukulahlekelwa kukulawula kubonisa ixhala okanye ukuziva ubuthathaka kwegunya.

Iimeko zephupha eziqhelekileyo ezibandakanya indiza

Iimeko eziqhelekileyo ziquka: ukuphakama ngokulula (okunxulunyaniswa nokukhululeka okanye uchulumanco lobuchule); ukuqhwaba ngamandla okanye ukusindwa (okubonisa imiqobo kwiinjongo); ukuwa emva kokubhabha (uloyiko lokungaphumeleli okanye imiphumo yokugqithisela); kunye nokungakwazi ukuhamba (iimvakalelo zokuma).

Esinye isizathu esiqhelekileyo kukubhabha nabanye—oku kunokubonisa iinjongo ezifanayo, inkxaso yoluntu, okanye, ukuba bahlukene, iimvakalelo zokuzihlukanisa. Amaphupha apho ukubhabha kulawulwa zizinto (amaphiko, oomatshini) adla ngokubonisa ukuthembela kwizixhobo, ubudlelwane okanye iinkolelo ukuze kufunyanwe inkululeko.

Uhambo lwezoBugcisa noNcwadi

Ukubhabha kusoloko kukho kubugcisa nakwincwadi njengesiganeko sokwenyani kunye nesifaniso. Intsomi yamaGrike ka-Icarus ivela kwi-Metamorphoses ka-Ovid kwaye yaphefumlela umzobo kaPieter Bruegel the Elder othi “Landscape with the Fall of Icarus,” apho ukuwa kuka-Icarus kuchasene nobomi obuqhelekileyo ngaphambili. Ibali lisebenza njengesilumkiso malunga ne-hubris kunye nembono.

Kwiincwadi, uPeter Pan kaJM Barrie usebenzisa ukubhabha ukubonisa ubutsha obungunaphakade kunye nenkululeko yokucinga. Inoveli kaRichard Bach ethi “Jonathan Livingston Seagull” yenza ngokucacileyo ukubhabha kube yindlela yokomoya neyokuziphatha: ubuchule be-seagull bokubhabha bufana nomzekeliso wokugqibelela kunye nobuntu. Imbongo kaPercy Bysshe Shelley ethi “To a Skylark” iphatha ukubhabha kwe-skylark njengophawu lwempembelelo yembongi kunye nokugqithisa.

Imizekelo yeefilimu iquka i-“Wings of Desire” kaWim Wenders, apho ukubhabha kweengelosi kubeka khona imixholo yovelwano kunye nokulangazelela komntu, kunye neemuvi ezininzi ezisebenzisa ulandelelwano lwasemoyeni ukubonisa inkululeko, ingozi okanye ubuchule. Abaculi ababonakalayo banamhlanje basebenzisa iimbono zasemoyeni kunye neempawu zeentaka ukuhlola ubungakanani, ukwahlukana kunye nemixholo yokusingqongileyo.

Intsingiselo yeTattoo yeFlight

Iitattoo ezibhekisa ekubhabheni—amaphiko, iintaka ezihambayo, iinqwelo-moya—zidla ngokubonisa imixholo yobuqu yenkululeko, ukusinda, umnqweno wokomoya okanye inkumbulo yokuhamba. Iphiko elinye lisenokufanekisela ukhuseleko okanye iqabane elilahlekileyo, ngelixa umhlambi weentaka ubonisa uluntu, ukufuduka, okanye ukuqina kweqela. Iitattoo zeenqwelo-moya zihlala zibonisa ukulangazelela ukuhambahamba okanye uhambo olubalulekileyo.

Ukhetho loyilo—oluyinyani nolunesitayile, oluncinci nolubanzi—lutshintsha indlela izinto ezibonakala ngayo. Kubantu abaninzi itattoo enomxholo wokubhabha yingxelo yobuqu malunga notshintsho: ukushiya ixesha elinzima, ukuhlonipha ukuzimela, okanye ukukhumbula utshintsho lobomi.

Iintsingiselo zeentlobo ezahlukeneyo, imibala, okanye iinguqulelo zendiza

Iiarhente ezahlukeneyo zokubhabha kunye nemiyalelo ziyawutshintsha uphawu. Ukubhabha kweentaka kugxininisa inkululeko yendalo kunye nemvelo; imifanekiso yabantu enezingelosi okanye enamaphiko ibeka phambili indima engcwele okanye yomlamli; ukubhabha ngoomatshini (iinqwelomoya, iirokethi) kugxininisa ubuchule bomntu okanye iminqweno yesizwe. Ukubhabha okuphezulu kuthetha ukukhula; ukuphaphazela kuthetha ukuma okanye ukucamngca; ukuwa kubonisa ukungaphumeleli okanye ukulahleka.

Umbala nawo unokuba negalelo. Isibhakabhaka esikhanyayo nesifudumeleyo kunye nokukhanya okugolide kudla ngokufundwa njengokuthembisayo okanye okungaphaya kwamandla; imozulu emnyama, enezivuthuvuthu ithambekele kwingozi, ukungaqiniseki okanye ishwangusha. Intaka eyedwa esibhakabhakeni esikhulu igxininisa ukuzimela okanye ukuba yodwa, ngelixa imihlambi ibhekisa ekufudukeni, ukhuseleko ngamanani, okanye intshukumo yoluntu.

Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Malunga Nohambo Lweenqwelo-moya

Q: Ngaba ukubaleka kusoloko kuthetha inkululeko?
A: Akunjalo rhoqo. Nangona ukubaleka kudla ngokuthetha inkululeko, umxholo ubalulekile—ukubaleka kunokuthetha ukubaleka, ukuphepha okanye umnqweno ongenankathalo.

Q: Ngaba amaphupha okubhabha ahlala elungile?
A: Hayi. Ithoni yeemvakalelo kunye nolawulo olufumaneka ephupheni lugqiba ukuba iphupha lifundeka njengokunika amandla okanye ixhala.

Q: Uhlobo lwendiza lutshintsha njani intsingiselo?
A: Ewe. Iintaka zigxininisa inkululeko yendalo, abantu abanamaphiko babonisa imixholo yokomoya, kwaye oomatshini bakhomba kubuchwepheshe kunye nenkqubela phambili yoluntu; nganye ibeka umyalezo ofuziselayo ngendlela eyahlukileyo.

Iimpawu ezinxulumene noko

Iimpawu ezinxulumene kakhulu nokubhabha ziquka amaphiko, iintaka (iintlobo ezithile ezifana neenkozi okanye amahobe), isibhakabhaka, umoya, iileli okanye izitebhisi (intshukumo ethe nkqo), kunye nelanga (njengendawo okanye ingozi kwezinye iintsomi). Le mifanekiso inxulumeneyo idla ngokuvela kunye kwaye iphucula intsingiselo iyonke yokubhabha kwimeko ethile.

I-Symbolopedia

Encyclopedia of Iimpawu

Malunga uMbhali

I-Symbolopedia sisikhokelo esibanzi kwiintsingiselo zeesimboli. Umxholo wethu uyilwe ngoochwephesha bezengqondo kunye nomfuziselo, bezama ukugcina ulungelelwano phakathi kwedatha engqinwe ngokwenzululwazi kunye nokuqonda okuvela kwiintsomi, iintsomi, kunye neentsomi. Ngelixa indlela yethu ingqiyame kutoliko lwezenzululwazi lweesimboli, siyayivuma indima ebalulekileyo ye-subconscious ekuqondeni kwabo, ivumela umxube wengqiqo kunye nobuchule.

Jonga amanqaku